Esther Leijten-Kupers wint VZV-prijs voor “De beste zakelijke vertaling van Nederland” op Nationaal Vertaalcongres

06 juni 2017

Esther Leijten-Kupers wint VZV-prijs voor “De beste zakelijke vertaling van Nederland” op Nationaal Vertaalcongres.

Tijdens de zevende editie van het Nationaal Vertaalcongres in Eenhoorn Amersfoort op vrijdag 2 juni zijn drie prijzen uitgereikt voor de drie beste zakelijke vertalingen van Nederland.

De prijswinnaars

De VZV-prijs voor de beste zakelijke vertaling van Nederland is uitgereikt aan Esther Luijten-Kupers. De tweede prijs, de SDL-prijs voor de beste zakelijke vertaling van Nederland ging naar Isabelle Bambust. De winnaar van de derde prijs, de Translators Unite-prijs voor de beste zakelijke vertaling van Nederland, is Branco van der Werf.

Esther Leijten-Kupers volgde een hbo-opleiding Vertaler Engels en werkt als vertaler en coördinator van het vertaalteam van NHTV Breda. NHTV Breda is een middelgrote, niet-particuliere instelling voor internationaal hoger onderwijs met vier locaties in Breda, zo'n 7.700 studenten uit meer dan 60 landen en bijna 700 medewerkers. Esther komt uit Noordhoek, bij Zevenbergen (Noord-Brabant).

Isabelle Bambust is verbonden aan de rechtsfaculteit van de Universiteit Gent. Zij doet onderzoek rond taal en recht. Isabelle woont in Laarne, bij Gent.

Branco van der Werf is zelfstandig vertaler uit Amersfoort. Hij is mede-eigenaar van Tekstbureau Van der Werf & Van Straalen en omschrijft zichzelf als “een creatieveling die maar niet stil kan zitten”. Op de website van het bureau valt te lezen: “Gedreven door onze gedeelde interesse in taal en cultuur schreven we ons jaren geleden in bij de Vertaalacademie te Maastricht, de enige hbo-opleiding tot vertaler in heel Nederland. Na vier jaar hard studeren hebben we onze droom achterna gejaagd: ons zelfstandig ondernemerschap werd een feit.”

Hoe meet je de kwaliteit van een vertaling?

De centrale vraag van het Nationaal Vertaalcongres 2017 was 'Hoe meet je de kwaliteit van een vertaling?'. Om de onlangs overleden schrijver en filosoof Robert Pirsig te parafraseren: kwaliteit is makkelijk te herkennen maar moeilijk te omschrijven. Met andere woorden de conclusie is snel getrokken dat een bepaalde vertaling goed of slecht is, maar kwaliteit precies definiëren - aangeven waarom die vertaling juist goed of slecht is - is een stuk moeilijker. De vraag is zelfs: valt de kwaliteit van het werk van vertalers überhaupt te meten?

Tijdens het congres besprak een keur aan sprekers verschillende manieren waarop mensen en organisaties de kwaliteit van vertalingen (trachten te) beoordelen en de effectiviteit van verschillende methoden om die kwaliteit te meten. De nadruk lag op de manier waarop niet-vertalers - opdrachtgevers en gebruikers/lezers - ernaar kijken.

De vertaalwedstrijd

Tegen deze achtergrond kregen alle congresdeelnemers de mogelijkheid een eigen voorbeeld van een heel goede vertaling in te sturen en die in een bijlage te verantwoorden. Daarmee dong men mee naar drie geldprijzen: een 1e prijs van € 500,-, een 2e prijs van € 250,- en 3e prijs van € 125,-. De eerste prijs is gesponsord door de Vereniging Zelfstandige Vertalers (VZV), de tweede prijs door vertaaltechnologiebedrijf SDL en de derde prijs door aansprakelijkheidsverzekeraar Translators Unite.

Wie heeft de inzendingen beoordeeld?

Alle inzendingen zijn beoordeeld door een onafhankelijke jury onder leiding van de gelauwerde literair vertalers Harm Damsma en Niek Miedema. Zij beoordeelden niet alleen de vertalingen zelf, maar hebben ook de verantwoording van de vertaalkeuzes zwaar laten meewegen. Het gaat dus om doordachte vertaalkwaliteit.

Uit het juryrapport

Dit is wat de jury zei over de kwaliteit van de inzending van Esther Leijten-Kupers, de winnaar van de eerste prijs: “Het betreft een vertaling waarvan wij unaniem vonden dat hij aanzienlijk beter was dan het origineel. […] Hier was de Engelse vertaling langer dan het Nederlandse origineel. Maar wel als gevolg van noodzakelijke, creatieve ingrepen, waarvoor wij niets dan lof hebben.”

Zijn er niet al prijzen genoeg voor vertalers?

Er bestaan diverse prijzen voor literair vertalers en literaire vertalingen in en uit het Nederlands, zoals de Martinus Nijhoffprijs, de Filter Vertaalprijs, de Prijs van de Vlaamse Gemeenschap voor Vertalingen van Nederlandstalige Letterkunde, de Nederlands Letterfonds Vertalersprijzen, de Europese Literatuurprijs, de Brockway Prize en de Vondel Translation Prize. Maar zakelijk vertalers zijn tot op heden niet of nauwelijks in het zonnetje gezet. Nu wel.

Zakelijk vertalers: wat zijn dat?

Er werken in Nederland naar schatting zo’n 3.000 tot 4.000 zakelijk vertalers. Zij vertalen websites, jaarverslagen, toespraken, persberichten, handleidingen, diploma’s, brieven, contracten, notariële akten, brochures, reglementen, rondleidingen en heel veel andere tekstsoorten in veel verschillende talen. Ze werken voor bedrijven en particulieren, maar ook voor alle lagen van de overheid. Velen van hen zijn kleine zelfstandigen, anderen werken in dienst van vertaalbureaus of van bijvoorbeeld ministeries, universiteiten, advocatenkantoren, accountantskantoren, overheidsinstellingen of industriële bedrijven.